|
|
Podstawowym elementem
kolektora p³askiego jest absorber. Jest to p³yta (stalowa, miedziana,
aluminiowa lub z tworzywa sztucznego) zawieraj±ca kanaliki. Przep³ywa
przez nie woda, specjalne niezamarzaj±ce p³yny lub powietrze,

ogrzewaj±c
siê od poch³anianego promieniowania s³onecznego.
Blacha
absorbera pokryta jest czarn± matow± farb± (poch³aniaj±c± promieniowanie
s³oneczne) lub warstwami selektywnymi (wychwytuj± ciep³o, ale nie
wypromieniowuj± go z powrotem do otoczenia jest to tzw. pu³apka
promieniowania). P³yta pokryta tak± warstw± mo¿e zwiêkszyæ sprawno¶æ
kolektora a¿ o 50 %. Absorber umieszczony jest w obudowie (stalowej
lub aluminiowej), izolowanej od spodu i z boku materia³em o ma³ym
wspó³czynniku przewodzenia ciep³a (we³na mineralna, pianka poliuretanowa
itp.). Przestrzeñ nad absorberem zamyka szyba, minimalizuj±ca straty
ciep³a. Kolektory
s³oneczne instaluje siê na stronie po³udniowej pod k±tem 30 - 45° w
przypadku instalacji dzia³aj±cej w okresie letnim lub pod k±tem ok.
42°,
gdy dzia³aæ bêdzie ona przez ca³y rok w uk³adzie z wymiennikiem
ciep³a. Podane warto¶ci k±ta nachylenia wynikaj± z po³o¿enia S³oñca
nad horyzontem w Polsce. Przy w³a¶ciwym po³o¿eniu, przez wiêkszo¶æ
czasu pracy kolektora promienie s³oneczne padaj± prawie prostopadle na
jego powierzchniê. Gdzie
i jak nale¿y umieszczaæ kolektory ? Najczê¶ciej montuje siê je na
dachach domów, choæ spotkaæ mo¿na te¿ je na ¶cianach budynków ale ich powierzchnia powinna byæ zwiêkszona
o 10-15
%
oraz najrzadziej jako konstrukcje wolnostoj±ce poza obszarem budynku.
Najlepiej aby kolektor zorientowany by³ w kierunku po³udniowym.
O ile
na równiku optymalne nachylenie kolektora zbli¿one jest do poziomego a
na biegunie do pionowego, to dla terenu Polski optymalna warto¶æ k±ta
nachylenia wynosi wg badañ 45°
(dla pracy w sezonie letnim).
Nowoczesne technologie pozwalaj±
ju¿ dzisiaj nanosiæ specjalne pow³oki silnie absorbuj±ce promienie s³oneczne
ale i zarazem nie pozwalaj±ce na wypromieniowanie ciep³a na zewn±trz
w kierunku nieba Najczê¶ciej
stosowanymi materia³ami izolacyjnymi s±: styropian, poliuretan lub we³na
mineralna. Na górne, przezroczyste pokrycia stosowane jest udaroodporne
szk³o lub tworzywa sztuczne jedno i wielowarstwowe odporne na wysok± (do 200
°C)
temperaturê oraz promieniowanie ultrafioletowe.
W jednym z nowoczesnych
wariantów konstrukcyjnych p³yta poch³aniaj±ca ciep³o umieszczona
jest w szklanej rurze pró¿niowej. Od metalowej p³yty poch³aniaj±cej
nale¿y w jaki¶ sposób odbieraæ nagromadzon± w niej energiê ciepln±.
Zadanie to mo¿na rozwi±zaæ na wiele sposobów, najczê¶ciej jednak
przez zamocowanie cienkich metalowych rurek z p³yn±c± w nich ciecz±.
Praktykowane s± równie¿ rozwi±zania kolektorów powietrznych np. do
celów suszarniczych (zbó¿, siana zió³, tytoniu itp.).

Je¶li zasobnik
umieszczony jest powy¿ej kolektora, obieg wody mo¿e byæ grawitacyjny, to
znaczy wykorzystuj±cy ró¿nicê gêsto¶ci wody zimnej i ciep³ej,
która
wp³ywa do zasobnika: zimna woda przep³ywa przez kanaliki w absorberze, a
po ogrzaniu samoczynnie przep³ywa do zasobnika, sk±d p³ynie dalej do
sieci. Je¶li jednak kolektor znajduje siê na dachu, a zasobnik ciep³ej
wody w piwnicy, trzeba zainstalowaæ pompê. Taki uk³ad nie nadaje siê,
niestety, do u¿ytku w zimie, kiedy woda w rurach mo¿e
zamarzaæ. Korzystniejszym
rozwi±zaniem jest monta¿ wymiennika ciep³a, w którym woda ogrzewa siê
po¶rednio od p³ynu przep³ywaj±cego z absorbera przez wymiennik. Dopiero
ta woda idzie dalej do sieci do u¿ytku domowników. Zarówno kolektory
sezonowe, jak i ca³oroczne powinny byæ stosowane wraz z dodatkowym
¼ród³em ciep³a (np. kot³em gazowym). Uk³ad kolektora i dodatkowego
¼ród³a ciep³a pod³±cza siê do zbiornika z podwójn± wê¿ownic± o
minimalnej pojemno¶ci 300 l. W takim po³±czonym systemie na doln±
wê¿ownicê pracuje kolektor s³oneczny, na górn± dodatkowe ¼ród³o ciep³a,
które w³±cza siê, kiedy kolektor nie jest w stanie podgrzaæ dostatecznej
ilo¶ci wody. Dla czteroosobowej rodziny powierzchnia kolektora
s³onecznego p³askiego powinna wynosiæ 4 - 6 m².
Kolejnym elementem
jest uk³ad regulacji zawieraj±cy pompê solarn±, zawór zwrotny, zawory
odcinaj±ce, regulator przep³ywu, czujniki temperatury w kolektorze i
zasobniku, naczynie wyrównawcze oraz sterownik.
Czujniki
temperatury mierz± ró¿nicê temperatur miêdzy kolektorem i zasobnikiem
ciep³ej wody.
Gdy temperatura
w zasobniku spadnie poni¿ej 60
°C, a
temperatura w kolektorze jest wy¿sza, urz±dzenie steruj±ce w³±cza pompê
solarn± i rozpoczyna siê ³adowanie zasobnika ciep³em. Gdy kolektor nie
jest w stanie dostarczyæ wymaganej ilo¶ci energii, urz±dzenie steruj±ce
w³±cza konwencjonalny uk³ad dogrzewania. Wa¿nym
elementem instalacji solarnej jest zasobnik ciep³ej wody. Maksymalna
temperatura pracy zasobnika mo¿e wynosiæ 60 °C. Przy wy¿szych
temperaturach na elementach zasobnika osadza siê kamieñ, który zmniejsza
jego sprawno¶æ. Dla ma³ych mocy zasobnik wyposa¿ony jest z regu³y w dwa
wewnêtrzne wymienniki ciep³a. Jeden oddaje ciep³o z kolektora, drugi
s³u¿y do dogrzewania wody przez istniej±cy ju¿ system c.o. w okresach
ubogich w promieniowanie s³oneczne. Oczywi¶cie, istnieje kilka innych
rozwi±zañ, w których np. do dogrzewania wody u¿ywa siê grza³ki
elektrycznej umieszczonej w zasobniku lub termy
przep³ywowej. Pojemno¶æ zasobnika, z którego ciep³a woda pobierana
jest do bezpo¶redniego u¿ycia, ograniczona jest do 400 litrów ze wzglêdu
na niebezpieczeñstwo powstawania bakterii legionowych. W przypadku
wiêkszych pojemno¶ci, woda jest raz dziennie podgrzewana powy¿ej 60 °C, ale wi±¿e siê to z dodatkowym zu¿yciem energii,
czyli powiêkszeniem
kosztów eksploatacji.
|
|